Borholuskrá

Upplýsingar um borholur hafa verið skráðar í sérstaka borholuskrá á Orkustofnun (OS) (áður Raforkumálaskrifstofnunni) um áratuga skeið. Fyrst var um að ræða verkefni Sigurðar Steinþórssonar (1899–1966), en frá 1973 hefur verkefnið verið á borði Þorgils Jónassonar, sem hefur unnið mikilvægt starf við að finna og skrá upplýsingar um borholur á Íslandi. Upplýsingar um borverk og þar með borholur hafa verið skráðar í Oracle gagnagrunn stofnunarinnar frá júlí 1989. Hver hola fær í upphafi sérstakt staðarnúmer og eru allar upplýsingar um holuna, rannsóknir eða framkvæmdir tengdar því númeri. Þannig má halda utan um og nálgast upplýsingar með skilvirkum hætti.

Í byrjun júlí 2011 voru skráðar í borholuskrá OS upplýsingar um alls 12735 borholur á Íslandi. Elsta skráða borholan í borholuskránni er frá leitinni að köldu vatni í Vatnsmýrinni veturinn 1904 til 1905. Borholur teljast vera mannvirki og eru þær ýmist í eigu orkufyrirtækja, sveitarfélaga, ríkisins eða einkaaðila. Nýting þeirra er með ýmsum hætti og tengist hún t.d. hitaveitum, vatnsveitum, jarðgangagerð, stíflustæðum og stöðvarhússgrunnum vatnsorkuver. Nánar um birtingu gagna úr borholuskrá í vefsjám og á vefsíðu OS.
Ljósmynd: Snorri Zóphóníasson

Leit í borholuskrá Orkustofnunar

Nokkrir efnisþættir úr borholuskrá OS hafa verið valdir úr skránni og gerðir leitarbærir á vefsíðu stofnunarinnar. Um er að ræða stöðu skrárinnar 1. júlí 2011. Með því að smella hér er hægt að leita að upplýsingum um borholur eftir sjö leiðum:

• Staðarnúmer. Ef staðarnúmer (stadur) í gagnagrunni OS er þekkt má slá það inn hér og fá nánari upplýsingar um holuna (Dæmi: 12345).

• Staðarnafn (borholunafn). Ef staðarnafn í gagnagrunni OS er þekkt má slá það inn hér og fá nánari upplýsingar um holuna (Dæmi: AD-02).

• Svæðisnafn. Hér er fellilisti með nöfnum jarða eða landsvæða.

• Núverandi sveitarfélag. Í borholuskrá eru bæði skráð núverandi sveitarfélög og eldri hreppar, en miklar breytingar hafa orðið eftir sameiningar á undanförnum árum. Innan núverandi sveitarfélags raðast færslur eftir númerum eldri hreppa og síðan eftir svæðum/staðaheitum í stafrófsröð.

• Eldra sveitarfélag - Hreppur. Hér er hægt að skoða allar færslur eftir eldri númerum hreppa.

• Ár borunar. Upplýsingar um bortíma eru birtar hér sem eitt ártal. Upphafsár borunar og í mörgum tilfellum dagsetningar eru þekktar fyrir stóran hluta holanna í skránni, en í einhverjum tilfellum eru aðeins lokaár og dagsetning þekktar.

• Dýpi. Dýpi holu í metrum, þar sem það hefur verið fært inn í borholuskrána, kemur fram í leitarniðurstöðum á vefsíðunni en er ekki leitarbært eitt og sér.

• Tilgangur borunar. Ákveðin flokkun hefur verið notuð í borholuskrá til að flokka holur eftir þeim tilgangi sem upphaflega var með boruninni. Þeir flokkar eru: gufuöflun, heitavatnsöflun, hitastigulshola, rannsóknahola, sjótaka, virkjanarannsóknir, kaldavatnshola, niðurdælingarhola, písahola, jarðskautshola, gullleit, mannvirkjagerð, skolvatnshola, leitarhola. Svonefndar „borróholur“ boraðar til að finna þykkt lausra jarðlaga, eru í borholuskránni en koma ekki fram hér og sama er að segja um holur boraðar erlendis á vegum íslenskra aðila. Annað og óþekkt er hér síðan sett í einn flokk.

Leitarniðurstöður sýna staðarnúmer, borholunúmer, stað, ár, dýpi, sveitarfélag, eldri hrepp og tilgang borunar. Hér má sjá nánari skýringar við efnisflokkinn „tilgangur“.

Ef þörf er á nánari upplýsingum úr borholuskránni, vinsamlegast hafið samband við Orkustofnun (Þorgils Jónasson) (Þórunn E. Sighvats).